May 09

Hava Deposu Hacmi

Bir hava deposunun büyüklüğü hacmine bağlıdır. Bu hacim litre veya m3 ölçü birimiyle gösterilir (1m3=1000 lt). Kompresörlerde hava depoları, havayı depolamak ve düzenli bir şekilde tesisata göndermek amacıyla kullanılmaktadır.

Daha önceki yazılarımızda bahsetmiş olduğumuz gibi hava depolarının debiye herhangi bir etkisi bulunmamaktadır. Bazı kullancılar, işletmelerinde hava yetersiz kaldığı durumlarda hava deposunu büyüterek bu sorunu aşabileceğini düşünmektedirler. Ancak bu tamamen yanlıştır. İşletmelerde hava yetersiz kalıyorsa öncelikle kompresörün kapasitesi kontrol edilmelidir.

Depo Büyüklüğünün Önemli Olduğu Durumlar

Ancak buna ek olarak hava tankının büyük olmasını gerektiren bazı özel durumlar oluşabilir. Mesela hava tüketen bir makine aldınız (pnömatik) ve makine bir defa çalıştığında belirli bir süre yüksek miktarda hava tüketiyor. Bunu örnekle açıklamaya çalışalım:

Makinenizin bir defa çalıştığında 1 saniyede tükettiği hava miktarı 1500lt/dk olsun ve bunu (th) tüketilen hava.

Makinenizin bir defa çalıştığında aralıksız hava tükettiği süre 5 saniye olsun (ts) tüketim süresi.

Makinemizin minimum basınç ihtiyacı 6 bar olsun.

Hesaplama:

ts*th= bir defa çalışmada tüketilen toplam hava miktarı.

5*1500=7500 lt bir defa çalışmada tüketilen toplam hava miktarı.

Şimdi bu 7500 litre havanın 5 saniye içerisinde harcanıcağını biliyorsak buna uygun olarak hava tankı seçimi yapmamız gerekmektedir.

2 yöntemle çözüme ulaşabiliriz.

1. Yöntem – Basıncın arttırılması.

Hava tankımızın 1000 litre, basıncımızın 8 bar olduğunu düşünelim. Bu durumda hava tankımız tam dolu olduğunda 8*1000=8000 litre hava depolamış olacaktır.

Hava tankımızdaki 8000 litre hava, makinemizin harcamış olduğu 7500 litre havayı karşılıyormuş gibi gözükebilir ancak makinemizin minimum çalışma basıncı 6 bar olduğundan;

1000 lt (hava tankı nominal hacmi) * 6 bar=6000 litre alt sınırımız olmaktadır. 8000 – 6000=2000 litre hava tankı içerisindeki kullanılabilir miktardır. 7500-2000=5500 litrelik daha hava ihtiyacımız bulunmaktadır.

Sonuç hava yetersizdir.

Aynı hava tankıyla (1000lt) 15 bar basınca çıktığımızı düşünürsek.

15*1000=15000lt hava tankında depolanan toplam hava miktarıdır.

6000 litre alt sınır.

15000-6000=9000 litre tanktaki kullanılabilir hava miktarı.

7500 litre makinemizin bir defada en az 6 bar da ihtiyaç duyduğu hava miktarı.

9000>7500 – kullanılabilir hava miktarı makinenin ihtiyaç duyduğu hava miktarından fazladır.

9000-7500=1500 litre kullanım sonrası ihtiyaç fazlası artan hava miktarı.

6000 + 1500=7500 kullanım sonrası tanktaki toplam hava miktarı.

7500/1000=7,5 bar kullanım sonrası tanktaki kalan toplam basınç.

Sonuç hava yeterlidir.

2. Yöntem – Hava Tankının büyüklüğünün arttırılması

Hava tankımızın 5000 lt olduğunu düşünürsek kompresörümüz 8 bara geldiğinde 8*5000=40000 lt depolanan toplam hava miktarı olur.

Hava tankımızın hacmi büyüdüğü için 6 bar basınçta 6*5000=30000 litre alt sınırımız vardır.

40000 – 30000 =10000 litre kullanılabilir depolanan hava miktarı.

10000 >7500 – kullanılabilir hava miktarı makinenin ihtiyaç duyduğu hava miktarından fazladır.

10000 – 7500 =2500 litre kullanım sonrası ihtiyaç fazlası artan hava miktarı.

30000 + 2500 =32500 litre kullanımdan sonra tankta kalan toplam hava miktarı.

32500 /5000 = 6.5 bar kullanımdan sonra tankta kalan basınç miktarı.

Sonuç : Hava yeterlidir.

Dikkat ettiyseniz kompresörün yetiştirme kapasitesiyle ilgili herhangi bir hesap yapmadım. Çünkü makinemizin uzun süre bekleyip 1 defa çalıştığını ve kompresörün sadece bu makineyi beslediği farz ettim. Eğer bu makine sıklıkla devreye giren bir makine olmuş olsaydı kompresörün kapasitesini arttırmam gerekirdi.

Değerlendirme:

1. Yöntemde 1000 litrelik bir tankın yüksek basınçlara dayanıklı olması gerekmektedir. 15 bar’a çıkarılan bir hava tankının en az 23 barda yetkili kişilerce su ile test edilip onaylanması gerekmektedir.

Avantajları:
  • Depo hacmi küçük olduğu için yer avantajı sağlar.
  • Maliyet fiyatı düşüktür.
Dezavantajları
  • Havayı sağlayan kompresörün yüksek basınca çıkmaya uygun tasarlanmış kompresör olması gerekmektedir. Pistonlu kompresörlerde 2 kademeyle yüksek basınçlara çıkılabilir. Vidalı kompresörlerde ise tavsiye edilen en yüksek basınç 13 bardır ve kayış-kasnak sistemi ile oynanarak devir düşürülmelidir.
  • 1000 litrelik 8 bar uyumlu bir hava tankına göre fiyatı yüksektir. Çünkü tankın sac kalınlığı artmaktadır.
  • Riski fazladır.

Hava ne kadar çok sıkıştırılırsa tansiyonuda o kadar yüksek olmaktadır. Buda havanın tanktan çıkarken oluşturduğu tazyiği arttırmaktadır. Kimi zaman bu tazyik avantaj iken kimi zaman dezavantaj olabilmektedir.

2. Yöntem de 5000 litrelik büyük hacimde bir tank 8 bara çıkarılmaktadır.

Avantajları
  • 8 bar’lık herhangi bir kompresör ile tankı doldurabilirsiniz.
  • Yüksek basınca çıkmaya gerek yoktur.
Dezavantajları
  • Hacimsel olarak yer işgal eder.
  • Taşıma – Maliyet fiyatı yüksektir.

Not: 1000 litrelik dik bir hava tankının yaklaşık boyutları : 200  cm yüksekliğinde 80 cm çapındadır. 5000 litrelik bir hava tankının yüksekliği yaklaşık 380 cm ve çapı yaklaşık 130 cm dir.

Örnekte vermiş olduğum tanklar haricindede tanklar kullanılabilir. aynı mantık ile basınç ve kapasite hakkında sonuçlara ulaşabilirsiniz.

Yazı biraz karışık olabilir 🙂 ancak mümkün olduğunca açık anlatmaya çalıştım.

Incoming search terms:

  • sabit hacimde basınç artınca depolanan hava miktarı
  • hava kompresörlerinin hava tutma kapasitesi
  • basınçlı hava tankı hesabı
  • hava tankı hesabı
  • 2000 lt hava tankının basıncı
  • hava tanklarının basınç kaybı hesabı
  • KOMPRESÖR TANK SEÇİMİ
  • kompresöre göre hava tankı seçimi
  • kullanılan hava debisine göre hava tankı hacmi hesaplama
  • hava tankı hacim hesaplama
Haz 19

Kompresör Bakımı

Kompresörler mekanik aksamları sürekli hareket halinde olduğu  için zamanla bakımlarının yapılmasını gerektirmektedirler. Özellikle vidalı kompresörlerde bakım yapmak kompresörünüzün hem verimini arttırır hem de ömrünü uzatır.

Vidalı Kompresörlerde Bakım

Vidalı kompresörlerde bakım saatleri üretici firma tarafından belirlenir. Bu bakım saatleri kompresörünüz ile birlikte verilen kullanma kitapçığında yer alır. Ayrıca bazı marka kompresörler üzerinde periyodik bakımların ne zaman yapılması gerektiğine dair bakım saatlerinin yazılı olduğu etiketler bulunmaktadır. Bakım saatleri, kompresör kontrol paneli üzerinde yer alan çalışma saati üzerinden takip edilmektedir.

Üretici firmanın önermiş olduğu periyodik bakım saatlerine dikkat edilmesi ve çalışma saati bu periyodik saatlere yaklaşınca üretici firma veya servisten bakım için randevu talep edilmelidir. Bu bakımlarda sıklıkla yağ ve yağ filresi ve hava filtresi değişimi yapılmaktadır. Ancak seperatör,  panel filtre, emiş grubu tamir takımı, vida rulman tamir takımı vb. malzemelerin değişimi,  kompresör üreticisinin önerdiği periyodik saatlerde yapılması gerekmektedir.

Bazı işletme sahipleri yağ, yağ filtresi, seperatör, hava filtresi, panel filtre gibi basitçe yapılabilecek bakımları kendileri yapmayı tercih etmektedirler. Ancak yinede kompresör üretici firmasının  yetkili ve tecrübeli personelin bu işlemi yapması tercih edilmelidir.

Yağ değişimi
  • Kompresörünüzün tamamen kapalı durumda olduğundan emin olunuz.
  • Kompresörünüz ile birlikte verilen yağ boşaltma hortumunu seperatör tankının altında bulunan boşaltma vanasına takın.
  • Hortumun diğer ucunu kapalı bir teneke içerisine uzatın.
  • Vanayı açarak yağı boşaltın. Eğer yağ yavaş akıyor ise seperatör tankının yağ doldurma tapasını da açarak havalandırmayı sağlayabilirsiniz. Bu şekilde yağ daha hızlı akacaktır.
  • Yağ iyice boşaldıktan sonra açtıysanız yağ doldurma tapasını geri kapatın.
  • Kontrol panelinden kompresörünüzü 5-10 saniye çalıştırarak sistem içerisindeki yağın tamamen boşalmasını sağlayın ve kompresörü durdurun. Bu işlemi birkaç defa yapın. Ancak kompresörü daha uzun süre açık tutumayın (En fazla 5-10 saniye). Bu işlemi yaparak yağ tazyikli bir şekilde atılabilir. Bunun için kapalı bir tenekeye yağ boşaltmanız tavsiye edilir.
  • Yağ tamamen boşaldıktan sonra vanayı kapatıp hortumu çıkarınız.
  • Yağ filtresini değiştirin.
  • Yağ doldurma tapasını açın. Yağı burdan doldurduktan sonra sıkıca tekrar kapattığınıza emin olun.
Yağ filtresi değişimi
  • Kompresörün yağını boşalttıktan  sonra yağ filtresini filtre sökme anahtarıyla gevşetin.
  • Yağ sızıntıları olursa bez ile damlamadan temizleyin.
  • Yağ filtresini yerinden çıkarın. Filtreyi çıkardığınızda birikmiş yağ varsa aniden dökülebilir. Bu yüzden bir bez ile yavaşça bu işlemi yapın.
  • Yeni yağ filtresinin içerisini kullandığınız yağ ile doldurun ve yüzeydeki contanın üzerini yağlayın (eğer yağ filreniz ters duruyorsa içerisine yağ doldurmanıza gerek yoktur sadece contasını yağlayın).
  • Yeni filtrenizi yerine takın ve filtre anahtarı yardımıyla sıkın.

Yağ ve yağ filtresi değişiminden sonra kompresörünüzü ilk birkaç sefer 5-10 saniye aralıklarla açıp kapatın. daha sonra kompresörünüzü çalıştırabilirsiniz.

Pistonlu Kompresörlerde Bakım

Pistonlu kompresörlerde üretici firma tarafından belirtilmedikçe çalışma saatleri olmadığı için bakım saatlerini söylemek zordur. Ancak kompresörünüz içerisindeki yağın bozulması durumunda yağ değiştirebilirsiniz. Kompresörünüzün yağının ne kadar süre gideceğini tahmin etmek biraz zordur. Çünkü kompresörünüzün ne kadar süre ile nasıl bir ortamda çalıştığı önemlidir. Eğer yağda eksilme varsa bunu tamamlayınız ve yetkili servise yağ eksilmesi ile ilgili bilgi veriniz.

Pistonlu kompresörlerde yağ değişimi
  1. Karter altında bulunan boşaltma vanasına bir hortum takın (üretici firma kompresörle beraber vermiş olabilir).
  2. Hortumun diğer ucunu bir teneke yada kap içerisine doğru uzatıp yağı boşaltın. Yağ yavaş boşalıyorsa yağ doldurma kapağını açabilirsiniz.
  3. Yağ tamamen boşaldıktan sonra vanayı/tapayı kapatın.
  4. Yağı, yağ doldurma kapağından doldurun. Yağ göstergesinde yağ yarı seviyede görülünceye kadar ya da üretici firmanın uygun gördüğü kadar yağ doldurun.
  5. yağ doldurma kapağını kapattıktan sonra kompresörünüzü çalıştırabilirsiniz.

Hangi yağı kullanmalı

Üretici firmanın kompresörünüz için uygun gördüğü yağı kullanmalısınız.

Incoming search terms:

  • kompresör bakımı
  • kompresör odası nasıl olmalı
  • vidalı kompresörlerin bakımı nasıl yapılır
  • kompresör bakımı nasıl yapılır
  • vidalı kompresör bakımı nasıl yapılır
  • kompresör yağ değişimi
  • vidalı kompresör yağ değişimi
  • kompresör bakım
  • kompresör tamiri nasıl yapılır
  • vidali kompresör çalişma süresi
Haz 10

Kompresör Odası ve Yerleşim Şeması

Kompresör Odası ve Yerleşim Şeması

Kompresör Odası ve Yerleşim Şeması

Kompresör Odası ve Yerleşim Şeması

Kompresörünüzün çalıştığı ortam kompresörünüz ve çevresi için önemlidir. İşletmelerde kompresörlerin ayrı bir odaya yerleştirilmesi tavsiye edilir. Bu odaya “Ortam Sıcaklığı” yazımızda da belirttiğimiz durumlardan dolayı ihtiyaç duyulmaktadır. Kompresör odası ile ilgili tavsiye edebileceğimiz bazı unsurlar şunlardır;

  1. Kompresör, hava tankı, kurutucu arasında ve bunların etraflarındaki duvarlara arasında 1’er metrelik mesafe bırakılması, hem çalışan cihazların fazla ısınmasını engeller, hem de herhangi bir arıza veya bakım durumunda, servis elemanın rahatça çalışıp işini daha kısa sürede bitirmesini sağlar.
  2. Kompresör odasının tavanı, kompresörden en az 1,5 metre yüksek olmalıdır.
  3. Kompresör odasında en az 2 adet filtrelenmiş havalandırma penceresi bulunmalıdır. Bunun sebebi yazın sıcak günlerde pencerelerin açılıp odanın ceryan yaptırılarak havalandırılmasına olanak sağlamasıdır.
  4. Kompresör odasının mümkün olduğunca toz ve pislikten uzak tutulması gerekir. Kompresörler havayla birebir ilişkisi olan makinalar olduğundan, ortamdaki tozu havayla beraber kendi sistemlerine çekerler. Her ne kadar filtreleme ile bunların önüne geçilsede zamanla kompresörünüzün yıpranmasına sebep olabilir.
  5. Kompresör odası sayesinde, kompresörlerinize aynı zamanda ses yalıtımı yapmış olursunuz. Yani kompresörün çalışırken çıkardığı ses, işletme çalışanlarını ve diğer insanları rahatsız etmemiş olur.
  6. Herhangi bir tehlike durumunda kompresör odası abğımsız olduğundan çevresine zarar verme durumu en aza indirilmiş olur

Incoming search terms:

  • kompresör yerleşimi
  • kompresör odası
  • hava tankı yerleşim
  • kompresör şeması
  • kompresör yerleşim planı
  • hava kompresör odaları
  • kompresör odası havalandırma
  • kompresör odalarının
  • kompresör etrafı nasıl kapatılır
  • kompresor odaları
Haz 10

Ortam Sıcaklığı

Ortam Sıcaklığı

Özellikle vidalı kompresörler için ortam sıcaklığı önemlidir. Kışın sıfırın altına düşen sıcaklıklarda ve yazın da 30 C dereceyi geçen sıcaklıklarda sıkıntı yaşanabilmektedir.

Kış aylarında

Kompresörünüzün bulunduğu ortam sıcaklığı sıfırın altına düşüyorsa, vidalı kompresölerin içerisindeki yağ koyulaşabilir. Bu durum kompresörünüzün kalkış esnasında kendi iç sistemini yağlamasına engel olarak vida bloğunun zarar görmesine sebep olabilir. Bu duruma engel olmak için, kompresörünüzün bulunduğu ortamın 0oC derecenin altına düşmemesi için gerekli önlemleri alınız.

Yaz aylarında

Kışın eksi derecede kompresörlerde sıkıntı yaşanabileceği gibi yaz aylarında da sıcaklıktan dolayı kompresörünüz hararet yapabilir. Özellikle güneşin altına yerleştirilen kompresörler yaz aylarında kendini yeterince soğutamayabilir. Bu durum vidalı hava kompresörlerinde hararetin yükselmesine ve kompresörünüzün hararet uyarısı vererek durmasına sebep olabilir. Pistonlu kompresörlerde ise aşırı ısınan kompresör, içerisindeki yağın bozulmasına ve kompresörünüzün arızalanmasına yada veriminin düşmesine sebep olabilir.

Alınabilecek Önlemler

Kompresörünüz için ayrı bir odaya yerleştirerek, burada sadece kompresörün bulunmasına özen gösteriniz. Vidalı kompresörlerde, dışarı atılan sıcak havanın bir havalandırma sistemi ile odanın dışarı atılmasını sağlayınız. Kompresör en az 2 filtrelenmiş havalandırma pencerisi olmasına dikkat ediniz.

Haz 10

Hava Deposundaki Suyu Boşaltın

Hava Deposundaki Suyu Boşaltın

Hava tankınızda biriken suyun mümkün olduğunca sık boşaltılması gerekir. Basınç altında havadaki nemin suya dönüşmesinden dolayı hava tankınız içerisinde zamanla su birikmektedir.

Su nasıl hava tankından tahliye edilir?

Hava deposunun alt kısmına imalatcı firma tarafından bir vana veya körtapa takılmıştır. Bu, hava tankının içerisindeki suyun tahliyesi amacıyla kullanılmaktadır. Buradaki tahliye vanasına bir su hortumu takarak,  günlük, haftalık veya kendi belirlemiş olduğunuz periyotlar halinde hava tankının içerisinde biriken suyu tahliye edebilirsiniz. Hava tankından çıkan pis suyu bir kap içerisine yönlendiriniz. Bu işlemleri yapmadan önce hava tankında basınç olmadığından emin olunuz. Hava tankında basınç varken bu işlemi yaparsanız, kirli su tazyikli bir şekilde çıkar ve etrafa yayılır.

Otomatik tahliye sistemleri

Bu sistemler, tahliye vanasına takılan elektrikli sistemlerdir. Bunlar herhangi bir insan desteğine ihtiyaç duymadan otomatik olarak hava tankındaki suyu boşlatan sistemlerdir. İç mekanizmalarında suyu biriktirerek dolmasını bekleyen bu sistemler, sensörleri sayesinde ihtiyaç duydukça sadece suyu tahliye ederek enerji tasarrufu sağlamaktadırlar.

Selenoid valf ve zaman rölesi ile tahliye

Bu tahliye sistemi de yine otomatik olarak tahliye yapılmasını sağlayan bir sistemdir. Tahliye vanası üzerine bağlanan bir selenoid valf ve zaman ayarlı röle ile belirlenen sürelerde selenoid valfin açması sağlanarak otomatik olarak tahliye işlemi yapılabilir. Ancak bu sistem karmaşık bir yapıya sahip olacaktır ve suyla beraber aynı anda çok miktarda hava tahliye edilmiş olacaktır. Bu, havanın boşa atılmasından dolayı kompresörünüzün daha çok çalışmasına sebep olacak ve enerji israfına yol açacaktır.

Tahliye edilen pis su

Bu su içerisinde yağ, kaynak tozu, su, toz, bakteri ve birçok maddeyi barındırmaktadır. Bu suların doğrudan doğaya atılması uygun görülmemektedir. Bu suların özel filtreler yardımı filtrelenerek doğaya bırakılması uygundur.

Incoming search terms:

  • kompresör basınçlı deposu su tahliye valfi
  • kondense
  • sik bosaltma
  • hava kompresörün tankında su birikmesi
  • Sikboşaltma